Afrika’nın birçok ülkesi, dünya kakao ve kahve çekirdeği üretiminde öncü olmasına rağmen, bu ürünlerin tadını bile bilmez. Bu ironi, bugün ülkemizde yaşanan ekonomik çelişkileri oldukça iyi özetliyor. Tıpkı Afrika ülkelerinin kakao ve kahvenin tadını bilmeden üretmesi gibi, biz de ekonomimizin gerçek durumunu bilmeden yaşamaya çalışıyoruz.
Bugün market raflarındaki ürünler, pazardaki tezgahlarda sergilenen meyve ve sebzeler, fabrikadan çıktıktan sonra fiyat etiketlerinde astronomik artışlar yaşıyor. Örneğin, fabrikadan 1 TL’ye çıkan bir ürün, markette veya kasapta 20 TL olarak satılıyor. Bu fahiş fiyat artışları, tüketicileri zorluyor ve ekonomik dengeleri sarsıyor. Dahası, bankalarla adeta iş birliği içinde olan büyük zincir marketler, kredi kartına bağımlı hale getirerek tüketicileri daha da zor duruma düşürüyor.
Geçtiğimiz haftalarda bazı zincir marketlerde, nakit para ile satış yapılmayacağına dair bir uygulama başlatıldı. Sadece kredi kartı ve banka kartı ile alışveriş yapılabileceği duyuruldu. Bu adım, halkın tepkisini ölçmek amacıyla bir nabız yoklamasıydı. Ancak bu uygulamaya karşı ne Ticaret İl Müdürlükleri ne de diğer denetleyici kurumlar bir işlem yaptı. “Sen ne yapıyorsun?” diye soran olmadı. Bu durumu “vurun abalıya” olarak nitelendirmek yanlış olmaz. Orta direk kavramı günümüzde yok oldu, toplum zengin ve fakir olarak ikiye ayrıldı. Eskiden orta direk olarak adlandırılan kesim, şimdi ekonomik zorluklarla boğuşuyor.
Bugün sokak röportajları yapsak, insanların alım gücünden şikâyet ettiğini duyabiliriz. Ancak aynı insanlar, ekonomimizin çok iyi olduğuna dair de çelişkili açıklamalar yapabilirler. Bu, ülkemizin durumunu Afrika ülkelerinin kakao ve kahve üretimiyle benzeştiriyor. Ülkemizde yetişmeyen bir meyve veya sebze yok. Verimli topraklarımız var. Ancak çiftçiler, tarlada ürettikleri ürünleri büyük şirketlere, zincir marketlere zorla satmak zorunda kalıyorlar. Kendi ürettikleri ürünlerin tadını bile bilmeyen bu insanlar, ekonominin süper olduğunu iddia ediyorlar.
Bu yazıyı yazarken, ekonomik göstergelerin yanıltıcı olabileceğini bir kez daha vurgulamak istiyorum. Gerçek ekonomik kalkınma, sadece rakamlarla değil, insanların günlük yaşamlarıyla, alım güçleriyle ve sosyal refahlarıyla ölçülür. Bugün marketlerde, pazarlarda yaşanan fahiş fiyat artışları ve bankaların tüketicileri kredi kartına mahkûm etme çabaları, ekonomimizin gerçek durumunu gözler önüne seriyor.
Ekonomik göstergelerin ardındaki gerçekleri görmezden gelerek, kakao çekirdeklerinin tadını bilmeden üretim yapan Afrika ülkeleri gibi bir duruma düşmemeliyiz. Gerçek refahı, insanların yaşam kalitesini artırarak, adil ücretler ve sosyal adalet sağlayarak elde edebiliriz. Tüketicilerin alım gücünü artırmak ve fahiş fiyat artışlarını engellemek için daha etkin denetim mekanizmaları oluşturmalıyız. Ancak bu şekilde, ekonomik göstergelerin ardındaki gerçek refahı yakalayabiliriz.
Kalın sağlıcakla.
Yavuz Çakar
bizimduzcegazetesi81@gmail.com — info@bizimduzce.com
