Anayasa Mahkemesi’nden Mülkiyet Hakkı Kararı: Kamulaştırma Bedeli Peşin Ödenmeden Taşınmaza El Konulamaz;
ANKARA – Anayasa Mahkemesi (AYM), Karayolları Genel Müdürlüğü’nün kamulaştırma sürecinde mülkiyet hakkını ihlal ettiğine karar verdi. Mahkeme, kamulaştırma bedeli peşin ve eksiksiz ödenmeden taşınmaza el konulmasının Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetti. Karar, kamulaştırma davalarındaki mevcut uygulamaya yönelik önemli bir içtihat niteliği taşıyor.
Olay, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün bir vatandaşın taşınmazının 439,68 m²’lik kısmını yol yapımı amacıyla kamulaştırmaya karar vermesiyle başladı. Taraflar arasında anlaşma sağlanamayınca İdare, kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili için dava açtı. İlk mahkeme, taşınmazın kamulaştırılmayan bölümü üzerindeki yapıların bedelini hesaba katmadan kamulaştırma bedelini 23.691,77 TL olarak belirledi ve taşınmazı İdare adına tescil etti.
Vatandaşın itirazı üzerine dosya Yargıtay’a gitti. Yargıtay, taşınmaz üzerindeki yapıların kamulaştırılmayan alana taştığı ve bu haliyle kullanılamaz hale geldiği gerekçesiyle, bu yapıların değerinin de kamulaştırma bedeline eklenmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.
Mahkeme Kararı Sonrası Bedel 526 Bin TL’ye Yükseldi
Yargıtay’ın bozma kararının ardından yapılan bilirkişi incelemesinde, taşınmazın kamulaştırılmayan bölümündeki yapıların değeri de eklendi ve kamulaştırma bedeli 526.358,40 TL‘ye yükseltildi. Mahkeme, İdareye bu bedeli yatırması için süre tanıdı ancak İdare bu bedeli yatırmadı. Bunun üzerine mahkeme, davayı usulden reddetti.
Başvurucu, kamulaştırma bedelinin tamamı ödenmeden taşınmaza el konulması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.
AYM: Peşin Ödeme Güvencesi İhlal Edildi
Anayasa Mahkemesi, mevcut hukuki düzenlemeler ve uygulamalar neticesinde kamulaştırma bedeli kesin olarak belirlenmeden taşınmazın İdareye devredilebildiğine dikkat çekti. Bu durumun Anayasa’nın 46. maddesinde yer alan “peşin ödeme güvencesine” aykırı olduğunu belirtti. Mahkeme, kamulaştırma bedelinin tamamı peşin ödenmeden mülkiyetin İdareye geçmesinin Anayasa’ya uygunluk ölçütünü karşılamadığını ifade etti.
Ayrıca, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nda, belirlenen bedelin ödenmemesi durumunda taşınmazın tekrar malik adına tescil edilmesini sağlayacak bir düzenlemenin bulunmadığına da işaret edildi.
Açıklanan gerekçelerle, başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verildi.
